Lễ đâm trâu, có nơi còn gọi là lễ ăn trâu. Đây là lễ hiến sinh, là sự "thông quan" giữa con người với giàng và thần linh, là lời cảm ơn giàng (trời), cảm ơn thần linh đã cho mưa thuận gió hoà, đã giúp cho dân làng ngăn cản muông thú, chim chóc không phá hoại rẫy nương, cho mùa màng tươi tốt, dân làng sống hoà thuận, vui vẻ, không xảy ra dịch bệnh...

Đây cũng là lễ thể hiện sức mạnh, tinh thần thượng võ của cộng đồng, và vì thế những người được chọn ra đâm trâu phải là trai tráng, khoẻ mạnh, biết cách đâm làm sao để sau vài ba nhát giáo con trâu đã có thể ngã gục...

Và vì vậy, lễ đâm trâu thường diễn ra trong không khí, cảnh trí linh thiêng, trầm hùng. Nơi tổ chức thường là trước nhà rông, nhà cộng đồng, hoặc dưới một tán cổ thụ, trong ánh lửa hồng hừng hực, trong lời cúng vừa vang vọng, vừa u trầm, trong vẻ mặt nhuộm hồng ánh lửa đầy trang trọng của dân làng...

Con trâu được chọn hiến tế phải là con trâu mộng, to lớn, được tắm rửa sạch sẽ. Người được chọn đâm trâu và cả con trâu được chọn làm vật hiến tế đều nhận được sự trân trọng mến phục của cả cộng đồng.

Nhưng ngày nay, lễ đâm trâu nhiều khi không còn xuất phát từ tâm linh, chỉ là sự phục dựng nhằm gây tò mò, làm "trò lạ mắt" cho người xem, tạo nên sự phản cảm, gây sốc cho không ít người, bởi việc các "dũng sĩ" thay nhau đâm vào con trâu đến bở hơi mà con trâu vẫn không gục, rồi sau đó dùng dao chém xả vào 2 chân sau khiến con trâu qụy xuống một cách tội nghiệp...

Nhà văn Trung Trung Đỉnh - một người từng gắn bó với Tây Nguyên hàng mấy chục năm trời, khá am hiểu về văn hoá Tây Nguyên sau khi xem một lễ đâm trâu được tổ chức gần đây ở Đắc Lắc đã phải thốt lên: "Man rợ quá, gây sốc trong tôi đến mấy ngày, thật khác xa với lễ đâm trâu ngày xưa tôi đã được xem".

Vậy thì... việc phục dựng lễ đâm trâu ngày nay còn có ý nghĩa gì về mặt văn hoá tinh thần, hay chỉ cần thu thêm được những đồng bạc từ du khách?

Lao động